ابراهيم اصلاح عربانى

703

كتاب گيلان ( فارسى )

پروفسور رضا در اين‌باره مىگويد : « از دانشگاه موطنم هيچگاه خبرى نرسيد ؛ شايد نامه‌ها را در دانشكده فنى بايگانى كرده باشند ، ولى دعوت‌نامه‌اى از دانشگاه بنام آمريكا ، ام . آى . تى . به دستم رسيد كه از آغاز سال تحصيلى 1950 براى پژوهش و تدريس در دانشكدهء برق اين دانشگاه مشغول كار شوم . » بدين‌ترتيب كار 4 ساله او در اين مركز علمى معروف آغاز شد و به دنبال آن تا مدت طولانى يعنى تا سال 1346 در دانشگاه سيراكيوز تدريس كرد . نوشته‌هاى پروفسور رضا در مجلات علمى انتشار يافت و جنبهء جهانى پيدا كرد . آثار او به سرعت در شوروى سابق ، رومانى ، مجارستان ، چكسلواكى ، دانمارك ، سويس ، اسپانيا ، آلمان ، فرانسه ، ژاپن ، استراليا و چند كشور ديگر ترجمه و يا چاپ شد و در دسترس پژوهندگان علوم مربوطه قرار گرفت . پروفسور رضا سرانجام در سال 1346 پس از بيست و اندى سال دورى وارد ايران شد و به رياست دانشگاه صنعتى و سپس به رياست دانشگاه تهران رسيد . آنگاه با عنوان سفير ايران در يونسكو راهى پاريس شد . دانشكدهء علوم دانشگاه پاريس ( سوربن ) مقدمش را گرامى داشت و با سمت استادى در آنجا مشغول تدريس گشت . اين دوره از خدمت او 5 سال طول كشيد تا با سمت سفير كبير ايران در كانادا وارد آن كشور شد ، اربابان ذوق و بصيرت در دانشگاههاى مك‌گيل و كنكورديا از اين فرصت استفاده كرده و سفير ايران را به استادى در دانشگاههاى خود دعوت كردند ، كه اين همكارى تا امروز ادامه دارد . دكتر رضا با خلق تئورى انفرماسيون و مكاتب پيشرفته در رياضيات كاربردى و علوم وابستهء آن تحولى به وجود آورد . اين نظريه نه‌تنها او را بلند آوازه ساخت ، بلكه در اندك‌زمانى مورد استفادهء ساير دانشمندان و سوداگران علم قرار گرفت و به كمك آنان بود كه نظريهء انفرماسيون از محدودهء كرهء خاكى خارج و راهى فضاهاى دوردست گرديد . استاد رضا يكى از دانشوران و مفاخر علمى ايران است ، او در رياضيات كاربردى ، تئورى سيستم و كنترل اتوماتيك ، مهندسى برق و مخابرات ، تئورى شبكه‌هاى برق و تئورى انفرماسيون يكى از صاحبنظران جهان معاصر است و در پيش بردن و كشف دانسته‌هاى بشر امروز سهم عمده‌اى دارد . شگفت آن‌كه اين استاد رياضى يكى از سخن‌سنجان و شاعران خوش‌ذوق روزگار ماست . شمار مقاله‌هاى او كه اغلب آنها در مجله‌هاى آمريكا ، كانادا ، اروپا و ايران چاپ شده از 200 گذشته است و كتابهاى مهم وى نيز به حدود 20 عنوان مىرسد . نيمى از اين مقاله‌ها و كتابها به مسائل علمى و نيم ديگر به مباحث فرهنگى و ادبى اختصاص يافته است . نوشتارهاى ادبى استاد رضا كه به صورت دفاتر متعدد چاپ شده همه زيبا و پرمحتوا مىباشند . با مرور ساده آنها كه با رقّت طبع و باريك‌بينى و دقت فكر و انديشه همراه مىباشد ، دريافت معانى پنهان و درك دقايق احوال براى همگان فراهم مىشود . به گفتهء دكتر اسلامى ندوشن : پروفسور رضا اگر اشتغالش با علوم است ، روحش با فرهنگ فارسى است . اين توفيق از او يك چهرهء پرمايه ساخته است . همان‌گونه كه اشاره شد مقالات و نوشته‌هاى استاد متعدد و گوناگون است ، افزون بر كتابهائى كه از او يادشده آثار زير قابل ذكر است . « نگاهى به شاهنامه » ، « محمد اقبال » ، « پژوهشى در انديشه‌هاى فردوسى » در 2 جلد ، « ديده و انديشه‌ها » و « مهجورى و مشتاقى » . نوشته‌هاى استاد رضا به زبان فارسى همه شيوا و محكم و استوار است . باريك‌بينى و دقت او از خلال تك‌تك كلمه‌هاى آثارش هويداست ، ولى آنچه بيش از همه در درياى انديشهء او و در آثار فرهنگى و ادبى وى موج مىزند ، عشق و علاقهء او به زبان فارسى است . همچنين بر اين كتابها بايد چند كتاب به زبان انگليسى را نيز افزود كه مهمترين آنها عبارتند از : Linear Spaces in Engineery ( اين كتاب از انگليسى به زبان رومانيائى و اسپانيائى نيز ترجمه شده است ) An Introduction to Information Theory ( اين كتاب از انگليسى به زبان مجارى نيز ترجمه شده است ) Modern Network Analysis ( اين كتاب از انگليسى به زبان روسى نيز ترجمه شده است ) . رواسانى ، شاپور دكتر رواسانى به سال 1310 شمسى در شهر رشت متولد شد . پدر و مادرش اهل آذربايجان بودند . تحصيلات ابتدائى و متوسطه را در شهر رشت گذراند . سپس از دانشسرايعالى در رشتهء طبيعى با درجهء ليسانس دبيرى فارغ التحصيل شد . همزمان با اين دورهء تحصيلى در فعاليتهاى دانشجوئى و در نهضت ملى كردن صنايع نفت ايران به طور فعال شركت نمود . در سال 1341 مجبور به ترك ايران شد . در كنار فعاليتهاى سياسى ، دكتر رواسانى در كشور آلمان غربى به كار در مشاغل مختلف و ادامهء تحصيل پرداخت . او در سال 1346 از دانشگاه آزاد برلين غربى به اخذ درجهء ليسانس در علوم سياسى نائل گرديد و در سال 1350 در رشتهء علوم سياسى از دانشگاه هانور آلمان موفق به دريافت درجهء دكترا شد . دكتر رواسانى از سال 1353 تاكنون در دانشگاه الدنبورگ آلمان با سمت استاد كرسى اقتصاد اجتماعى كشورهاى در حال توسعه مشغول تدريس و تحقيق مىباشد . آثار و تأليفات دكتر رواسانى عبارتند از : دولت و حكومت در ايران در دورهء تسلط استعمار سرمايه‌دارى - چپاول - جهان سوم چگونه غارت مىشود ؟ - نهضت ميرزا كوچك خان جنگلى و اولين جمهورى شورائى در ايران - نظريهء دو دنيا ، 7 مقاله در باب همكارى نيمه‌هاى شرقى و غربى دنياى استعمارگر - جامعهء بزرگ شرق . روحانى ، سيد محمود سيد محمود روحانى فرزند حاج سيد محمد متولد سال 1255 هجرى شمسى از شاگردان ميرزا حبيب الله رشتى بود و پس از ورود به رشت كار تدريس را با اشتغالات قضائى و سياسى توأم نمود . مدتى در هيئت اتحاد اسلام و با مرحوم ميرزا كوچك خان همكارى داشت . در نخستين انتخابات مجلس مؤسسان به نمايندگى گيلان انتخاب شد . وى رساله‌اى به نام « تسويه حقوق » نوشته است . مسيو نيكيتين مىنويسد : يكى از كارهاى ديگر من تحقيق در حقوق عادى فلاحتى بود و براى اين موضوع رساله‌اى را اختيار كردم كه تأليف حاج سيد محمود در رشت بود . او